Hastalık ve zararlılar

Belirti ve zarar: Yaprakların iki yüzünde damarlarla sınırlı, köşeli kahverengi lekeler; meyvelerde griden açık kahverengiye değişen, kırmızımsı kenarlı lekeler oluşur. Bulaşık ağaçlarda meyveler iç dolduramaz; ürünsüz yıllardaki şiddetli enfeksiyonlar ertesi yılın meyve gözlerinin (karagöz) dökülmesine yol açar. Uzun grubu çeşitler daha hassas, Siirt gibi yuvarlak grup çeşitler daha az hassastır. Ülkemizde antepfıstığı yetiştirilen bütün alanlarda görülür [3].

Korunma: Aşırı azotlu gübrelerden ve yapraktan uygulanan yüksek azotlu besinlerden kaçınılmalıdır; bunlar hastalığın şiddetini artırır [3].

Belirti ve zarar: Ağaç kabuğu altında kışlayan etmen, ilkbahar yağışlarıyla meyvelerde enfeksiyon başlatır; mayıs ortası–haziran başından itibaren meyvelerde kararmalar ve zamanla dokuda çöküntüler oluşur. Bitki zayıfladığında ya da stres altındayken enfeksiyon yapar [3].

Korunma: Ağaçların iyi bakımla stresten korunması ve sağlıklı tutulması önemlidir [3].

Belirti ve zarar: Toprak kaynaklı bir hastalıktır; P. vera, menengiç ve UCB-1 anaçları hassastır [1].

Korunma: Bahçe kurarken hastalığa toleranslı anaçlar (örneğin Platinum ya da Adex) tercih edilmelidir [1].

Belirti ve zarar: Erginleri 1–1,8 mm boyunda küçük böceklerdir; kışı ağaç kabukları altında ve dökülen yapraklar arasında geçirir, yılda 5–6 döl verir. Nimfler yapraklarda özsu emerek beslenir ve tatlımsı bir madde salgılar; yoğun bulaşık ağaçların altı bu maddenin kristalleşmesiyle bembeyaz olur [5]. Yaprakların ve meyve gözlerinin (karagözlerin) dökülmesine, meyvelerin iç doldurmamasına yol açar; genç ağaçlarda etkisi daha fazladır [3]. Siirt'teki bütün bahçelerin bulaşık olduğu belirlenmiş, yoğunluğun ağustos sonundan kasım ortasına kadar yüksek seyrettiği görülmüştür [4].

Korunma: Kışı dökülen yapraklar arasında geçirdiği için bu yapraklar toprak işlemeyle toprağa karıştırılmalıdır. Uğur böcekleri ve Chrysoperla gibi çok sayıda doğal düşmanı vardır [5]. Kimyasal ilaç kullanımının yoğun olduğu bahçelerde doğal denge bozulduğu için psillit yoğunluğunun ve zararının daha fazla olduğu belirlenmiştir [4]. Mücadele kararı ve zamanlaması için il ve ilçe tarım müdürlüklerine danışılmalıdır.

Belirti ve zarar: Sürgün ucuna bırakılan yumurtadan çıkan larvalar sürgün içinde gövdeye doğru galeri açar, bulundukları dallardaki yaprak ve meyve gözleri dökülür; meyve salkımlarına giren larvalar meyvelerin küçük kalmasına ve iç doldurmamasına yol açar. Larvalar sürgün içinde 10 ay kadar yaşar [3].

Korunma: Yan sürgünler üzerindeki pupalar mart başından nisan ortasına kadar toplanarak yok edilmelidir [3].

Belirti ve zarar: Larvalar toplu halde yeni oluşan meyve salkımları ve yapraklarla beslenir, ileri dönemde yapraklarda yalnızca damarları bırakır. Gündüzleri gövde ve kök boğazında toplu halde bulunur [3].

Korunma: Kışın dallardaki yumurta paketleri ezilmeli, ilkbaharda bahçe sık sık dolaşılarak görülen larva grupları yok edilmelidir [3].

Belirti ve zarar: Larvalar meyvenin embriyosuyla beslenir ve bir larva 8–12 meyveye zarar verebilir; yoğun bahçelerde %30–40 meyve kaybı olabilir. Yılda üç döl verir ve kışı kabuk altlarında larva olarak geçirir [3].

Korunma: 15 Mayıs'tan itibaren, larvaların meyveyi terk ettiği dönemde kalın dallara ve gövdeye oluklu mukavva sarılarak larvalar tuzağa çekilir; mukavvalar en geç haziran sonunda sökülüp bahçeden uzaklaştırılır [3].

Belirti ve zarar: Kuruyan ya da zayıf ağaçların dal ve gövdelerinde çoğalırken kabuk altında galeriler açarak kurumayı hızlandırır; ergin olunca sağlam ağaçlara geçerek sürgün ve meyve gözlerinin dibinde beslenir ve gözlerin kurumasına yol açar. Bir ergin 8–10 karagözü tahrip edebilir [3].

Korunma: Budama döneminde her 10 ağaçtan birinde tuzak dal bırakılır; nisana doğru talaş çıkışı başladığında bu dallar bahçeden uzaklaştırılır [3].

Belirti ve zarar: Erginler iç kabuğu henüz sertleşmemiş meyvelere yumurta bırakır; yumurta bırakılan yerde siyah bir halka oluşur, larvalar meyvenin içini yiyerek boşaltır. Zarar %30'a kadar çıkabilir [3].

Korunma: Hasattan sonra ağaçta kalan çürük salkımlar ve yere dökülen değersiz meyveler toplanıp bahçeden uzaklaştırılmalı, yakacak olarak bırakılan zarar görmüş meyveler nisan sonuna kadar yakılmalıdır [3].

Belirti ve zarar: Dip kurdu erginleri yaprak, sap ve taze sürgünleri kemirir; larvaları kökleri yiyerek ağacın gelişmesini durdurur ve ölümüne yol açabilir. Kabuklubit yaprak ve sürgünlerde özsu emerek özellikle kurak yazlarda ağacı zayıflatır [3].

Korunma: Ağaç üzerindeki dip kurdu erginleri toplanmalı, yaralar aşı macunuyla kapatılmalı, sararan kısmın altındaki kök bölgesi açılıp larva ve pupalar yok edilmeli, sürümde gövdeye fazla yaklaşılmamalıdır. Kabuklubitte bulaşık sürgünler kesilip uzaklaştırılmalıdır [3].

Belirti ve zarar: Antepfıstığı yetiştirilen Güneydoğu ve Doğu Anadolu'da toprak pH'ının ve kirecin yüksek olması nedeniyle yapraklarda en sık demir noksanlığı görülür: dal uçlarındaki yapraklarda damarlar yeşil kalırken damar araları açık yeşile ya da sarıya döner. Çinko noksanlığı ise dal ucundaki yaprakların küçülmesi ve boğum aralarının kısalmasıyla kendini gösterir [7].

Korunma: Toprak ve yaprak analizi yaptırılmalı, noksanlık bir uzmanın önerisine göre giderilmelidir [7].