Hastalık ve zararlılar

Belirti ve zarar: Cevizin en önemli hastalığıdır. Etmen kışı yere dökülmüş yapraklarda geçirir ve ilkbahar yağışlarıyla yayılır; yaprakçık, meyve, genç sürgün ve yaprak saplarında lekeler oluşturur. Yaz ortasında ağaç kenarları kurumuş ve kıvrılmış yapraklarla kaplanır, şiddetli enfeksiyonda yapraksız kalabilir; meyvede küçük noktalar ya da büyük kara lekeler görülür [1, 5].

Korunma: Birincil enfeksiyon kaynağı olan yere dökülmüş yapraklar sonbaharda toplanıp yakılmalı ya da gömülmelidir. Mümkünse damla sulama yapılmalı, ağaçların yeşil aksamının kuru kalmasını sağlayacak hava sirkülasyonu için dikim aralıkları doğru seçilmeli, bahçe kurarken hastalığa daha toleranslı çeşitler tercih edilmelidir [5].

Belirti ve zarar: Bakteri stoma gibi doğal açıklıklardan ve yaralardan girer; kışı enfekteli gözlerde, yaprak izlerinde ve kanserlerde geçirir. İlkbaharda tomurcuk, yaprak, sürgün ve meyvelerde enfeksiyon başlatır [5].

Korunma: Sertifikalı fidan kullanılmalı, bulaşık alanlardan üretim materyali alınmamalı, hastalıklı sürgün ve dallar kesilip imha edilmeli, erken dökülen hastalıklı meyveler toplanmalıdır. Gübreleme analize göre yapılmalı ve fazla azottan kaçınılmalı, budama hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde yapılmalı, budama aletleri her ağaçta dezenfekte edilmelidir [5].

Belirti ve zarar: Toprak kökenli bir etmendir; kök ve kökboğazındaki yaralardan girer, zayıf ağaçlarda kabuktan da giriş yapabilir [5].

Korunma: Taban suyu yüksek yerlerde bahçe kurulmamalı ya da drenaj kanalları açılmalıdır. Ağaç altları temiz tutulmalı, ara tarım yapılmamalı, fidanlar sık ve derin dikilmemeli, aşı yeri topraktan en az 15 cm yukarıda kalmalıdır. Suyun kök boğazına değmesi engellenmeli, hastalık görülürse kökboğazı ilkbaharda açılıp güneşlendirilmeli; hastalığın yoğun olduğu yerlerde görece dayanıklı Paradox anacı kullanılmalıdır [5].

Belirti ve zarar: Microstroma, nemli ve yağışlı ilkbaharlarda yaprak üst yüzünde sarı, damarlarla sınırlı köşeli lekeler ve alt yüzde beyaz, tebeşirimsi alanlar oluşturur. Cytospora kanseri zayıf bir etmendir; budama yaraları, don çatlakları ve yaprak izlerinden girerek dallarda kanserlere yol açar [5].

Korunma: Bahçede iyi hava sirkülasyonu sağlanmalı, yere dökülen yapraklar sonbaharda toplanmalıdır. Kanserli dallar hasattan sonra yaz aylarında sağlam dokuyu da içerecek şekilde kesilip imha edilmeli, kesik yüzeyler aşı macunuyla kapatılmalı, budamaya sağlıklı ağaçlardan başlanmalı ve aletler dezenfekte edilmeli, sezon sonu sulamadan kaçınılmalıdır [5].

Belirti ve zarar: Cevizin en önemli zararlılarındandır ve cevizde 2 döl verir. Larvalar yeşil kabuktan girip galeri açarak iç cevize ulaşır ve meyvede beslenir; meyvelerin dökülmesine, kalite ve pazar değerinin düşmesine yol açar. Mücadele yapılmadığında %18–22 oranında zarar yapabilir [5].

Korunma: Kapama bahçe kurulmalı, bahçe içinde ve çevresinde elma, armut ve ayva gibi diğer konukçular dikilmemelidir. Ambalaj ve depo binaları bahçe yakınına kurulmamalı, yere dökülen bulaşık meyveler haftalık toplanıp imha edilmeli, haziran başında gövdelere oluklu mukavva bantlar sarılarak larvalar toplanmalıdır. Zararlının çok sayıda doğal düşmanı korunmalı; feromon tuzaklarla izleme ve çiftleşmeyi engelleme yöntemleri de kullanılabilir [5].

Belirti ve zarar: Ceviz küçük ve büyük yaprakbitleri yapraklarda koloniler oluşturarak özsu emer [5].

Korunma: Sık dikimden, aşırı sulamadan ve azotlu gübrelemeden kaçınılmalı, yabancı otlar temizlenmeli ve düzenli budamayla hava sirkülasyonu sağlanmalıdır. Uğur böcekleri, sirfit sinekleri ve Chrysopa gibi doğal düşmanlar korunmalıdır [5].

Belirti ve zarar: Gözle görülemeyecek kadar küçük akarlardır; yapraklarda kabarık galler ve keçeleşmeler oluşturur, yoğunlukta meyvenin şeklini bozabilir [1, 5].

Korunma: Fidan ve aşı çelikleri bu zararlılardan ari olmalı, aşırı azottan kaçınılmalı, ilkbahar sonunda bulaşık sürgünler budanmalı ve sonbaharda dökülen yapraklarla birlikte imha edilmeli, yabancı ot mücadelesi düzenli yapılmalıdır [5].

Belirti ve zarar: Ağaç sarıkurdu larvaları dal ve gövdelerde galeri açarak dalların kurumasına yol açar; armut kaplanı yapraklarda özsu emer [5].

Korunma: Bahçe bakımı iyi yapılmalı, bulaşık dallar budamada kesilip imha edilmeli, mayıs–haziranda ağaç altlarındaki yabancı otlar temizlenmelidir; yoğunluğun düşük olduğu bahçelerde sarıkurdu larvaları galerilere çelik tel sokularak öldürülebilir [5].

Belirti ve zarar: Güneş yanıklığı genellikle yanlış budama sonucu olgunlaşan meyvelerin doğrudan güneşe maruz kalmasıyla oluşur; 40°C'nin üzerindeki sıcaklıklar sürgünlerde de yanmalara yol açabilir. Sıcak ve kuru geçen erken ilkbaharlarda körpe yaprakların %10–15'inde mezofil çökmesi görülebilir, ancak ekonomik zarar yapmaz [5].

Korunma: Budama, meyveleri doğrudan güneşe açık bırakmayacak şekilde yapılmalıdır [5].

Belirti ve zarar: Ağır, çok kireçli ve su fazlası olan topraklarda demir noksanlığı (kloroz) görülür; aşırı ışık klorozu artırır [5].

Korunma: Ağır ve çok kireçli topraklarda bahçe kurulmamalı, toprak ve sulama suyu analizi yaptırılmalı, taban suyu yüksek bahçelerde drenaj yapılmalı, organik maddece zayıf topraklara bol çiftlik gübresi verilmelidir [5].