Meyveler / Trabzon hurması / Trabzon hurması çeşitleri
Trabzon hurması çeşitleri
Genel bakış
Trabzon hurması çeşitleri, hasat olumundaki tatlarına göre buruk olan ve buruk olmayan çeşitler; meyve etinin tozlanmayla renk değiştirip değiştirmemesine göre de iki alt gruba ayrılır. Tozlanmaya bağlı olarak değişen buruk çeşitlerde tozlanma olduğunda burukluk kaybolur ve meyve eti kahverengileşir [1]. Çin'de 1050, Japonya'da 500, Kore'de 186 çeşit bulunduğu bildirilmektedir [5]. Çeşit seçiminde buruk olmayan, çekirdeksiz, sert etli, yola ve muhafazaya elverişli, turuncu-kırmızı renkli çeşitler tercih edilmelidir [3].
Çeşit grupları
Et rengi sabit, buruk olmayan (PCNA)
Meyveler çekirdekli olsun ya da olmasın hasatta buruk değildir; meyve eti açık renklidir, nadiren çok küçük kahverengi noktacıklar görülebilir ve meyve hasattan hemen sonra yenebilir. Bu gruba Fuyu, Hana Fuyu, Maxim ve Jiro gibi çeşitler girer. Fuyu, Izu, Jiro ve Suruga da tozlanmayla et rengi değişmeyen buruk olmayan çeşitler arasında sayılır [1].
Et rengi sabit, buruk (PCA)
Meyveler çekirdekli olsun ya da olmasın hasatta her zaman buruktur ve eti açık renklidir; tanen miktarları diğer gruplara göre oldukça fazladır ve ancak burukluk giderildikten sonra yenebilir. Hachiya, Persimmon Seedless, Seedless Mardon, Costata ve Türkay bu gruba örnektir [1].
Et rengi değişken, buruk olmayan (PVNA)
Döllenme olduğunda meyveler çekirdekli ve kahverengi etli olur; burukluk çekirdek oluşumuna bağlı olarak değişse de çoğu zaman meyve hasatta yenebilir. Halk arasında bu meyvelere "çikolatalı hurma" denir. Çekirdeksiz (partenokarp) oluşan meyveler ise hasatta buruktur. Kaki Tipo, Vainiglia, Mikatani O'Gosho, Nishimura Wase, Ghora Gali, Moralı ve Harbiye bu gruptandır [1].
Et rengi değişken, buruk (PVA)
Döllenme olsun ya da olmasın meyveler hasatta her zaman buruktur; çekirdekli meyvelerde yalnızca çekirdek çevresindeki bölgelerde burukluk kaybolur ve kahverengileşme görülür. Çekirdek sayısıyla burukluk arasında ilişki yoktur; sekiz çekirdekli meyveler bile buruk olabilir. Rojo Brillante, Sharon (Triumph), Fuji ve yerli Hachiya bu gruba örnektir [1].
Önemli çeşitler
Fuyu
Japonya'da en çok yetiştirilen, buruk olmayan çeşittir. Meyvesi iri (yaklaşık 200 g), basık yuvarlak ve köşeli, kabuğu sert, parlak ve turuncu-kırmızıdır; sıcak bölgelerde koyu kırmızı renk alır. Partenokarp meyve oluşturur; meyve kalitesi ve depolanabilirliği çok yüksektir. İyi ürün için tozlayıcıya ihtiyaç duyar, ancak tozlansa da meyve eti turuncu kalır [3]. Antraknoza çok hassastır [3].
Hachiya
İri (yaklaşık 230 g), dikdörtgen-konik ve turuncu kabuklu meyveler veren buruk bir çeşittir; ağacı kuvvetli ve dik gelişir. Tozlanma olmadan da ürün verir ve Japonya'da kurutmalık olarak kullanılır [3].
Jiro ve mutasyonları
Jiro, buruk olmayan çeşitler arasında en iri meyveyi oluşturan, mükemmel kaliteli, erkenci bir çeşittir; meyve bazen uç kısmından çatlayabilir. Mutasyonları olan Maekawa Jiro çok iri meyveli ve en erkencilerdendir; Ichikikei Jiro ise küçük taç oluşturduğundan sık dikime elverişli, çok kaliteli ve verimli önemli bir erkenci çeşittir [3].
Suruga ve Izu
Suruga iri, parlak turuncu-kırmızı, tatlı meyveli, depolamaya uygun ve en geççilerden biridir. Izu çok kaliteli ancak düşük verimli, zayıf gelişen ve eylül sonunda olgunlaşan en erkencilerden biridir; antraknoza çok hassastır [3].
Hiratanenashi ve Saijo
Hiratanenashi orta-iri, yuvarlak-basık, yüksek verimli ve kaliteli bir çeşittir, ancak raf ömrü çok kısadır. Saijo en eski çeşitlerdendir; küçük-orta, dikdörtgen-konik ve kaliteli meyveleri kurutmalık olarak kullanılır [3].
Matsumoto Wase Fuyu ve O'gosho
Matsumoto Wase Fuyu, Fuyu'dan göz mutasyonuyla oluşmuş, daha küçük meyveli ancak çevre koşullarına daha geniş uyum gösteren verimli, erkenci bir çeşittir; meyve iriliği için seyreltme yapılmalıdır. O'gosho orta iri, çok kaliteli ve tatlı meyveler verir, ancak hasat öncesi döküme eğilimlidir [3].
Kaynaklar
Bu sayfadaki atıfların tam künyeleri trabzon hurması sayfasının kaynakçasında yer alır.