meyve.biz

Meyveler / Nar

Nar

Narın anavatanı olarak kaynaklarda İran, Afganistan, Güney Kafkasya ve Anadolu gibi farklı bölgeler gösterilse de bunlar Asya'nın belirli bir kesimini kapsar; Anadolu, Suriye, İran, Irak ve Afganistan'da yabani nar ormanlarına rastlanır [5]. Narın yaklaşık 5000 yıl önce Orta Asya ve İran'da kültüre alındığı düşünülmektedir [4]. Tropik ve subtropik bir meyve olarak bilinse de sıcak ve ılıman iklim bölgelerinde de yetişebilir [1]. Türkiye 2024'te 703.425 ton nar üretti; üretimin yarısından fazlası Antalya, Mersin ve Adana'dan geldi [8].

OŞMNMHTAEEKA

Yeşil aylar hasat dönemi. Hasat çeşide ve bölgeye göre genellikle ağustos sonunda başlar ve kasım ortasına kadar sürer [2]; meyveler genellikle çiçeklenmeden 135–170 gün sonra olgunlaşır [3, 5].

Türkiye'de üretim

Türkiye'nin nar üretimi 2018'de 538 bin tondan 2024'te 703 bin tona yükseldi. Henüz kesinleşmemiş 2025 verileri ise üretimde bir miktar düşüş olabileceğine işaret ediyor [8].

53820185592019600202064820216812022639202370320246322025*

Bin ton. 2025 verileri kesinleşmemiştir. Kaynak: TÜİK (2026)

En çok üreten iller

İlTonPay
Antalya175.574%25,0
Mersin119.700%17,0
Adana81.232%11,5
Muğla61.558%8,8
Denizli57.747%8,2

*Kesinleşmemiş veri. Kaynak: TÜİK (2026)

2024'te meyve veren yaşta 14,0 milyon, henüz meyve vermeyen yaşta 2,1 milyon nar ağacı bulunuyordu; toplu meyveliklerin alanı 294.013 dekardı ve meyve veren ağaç başına verim 50 kg oldu [8].

Güneydoğu Anadolu: Bölgede nar dikim alanları 2001'de 24.320 dekardan 2013'te 64.714 dekara çıkmış, Şanlıurfa ağaç sayısında bölgenin ilk sırasına yerleşmiştir. Bölgede en çok Hicaz çeşidi yetiştirilmekle birlikte pazarlama sorunları nedeniyle bazı bahçelerin söküldüğü bildirilmektedir [1].

Dünyada nar: Dünyada en çok nar üreten ülkelerin Hindistan, İran, Çin ve Türkiye olduğu, Türkiye'nin bu ülkeler arasında dördüncü sırada yer aldığı bildirilmektedir [1, 11]. Türkiye aynı zamanda dünyanın en çok nar ihraç eden ülkeleri arasındadır [11]. 2007'de Türkiye'nin üretimi 80–100 bin ton olarak veriliyordu [2]; bugünkü üretim bunun birkaç katına ulaşmıştır [8].

Besin değerleri

83 kcal

100 gram çiğ nar ve nar suyunda [9, 10]

100 g'daÇiğ narNar suyu*
Su77,9 g84,1 g
Enerji83 kcal—
Karbonhidrat18,7 g—
Toplam şeker13,7 g13,3 g
Lif4,0 g—
Protein1,67 g0 g
Yağ1,17 g—
C vitamini10,2 mg<0,25 mg
K vitamini16,4 µg—
Folat38 µg6 µg
Potasyum236 mg166 mg
Fosfor36 mg9 mg
Magnezyum12 mg6,9 mg
Kalsiyum10 mg11 mg
Demir0,3 mg0,03 mg

*Konsantreden hazırlanmış, raf ömrü uzun nar suyu. "—" işareti, ilgili kayıtta değerin bulunmadığını gösterir [9, 10].

Nar taze ya da meyve suyu olarak tüketilmesinin yanı sıra, çeşitli kısımlarından tanen, pektin, sirke, sitrik asit, boya ve mürekkep hammaddeleri de elde edilmektedir [2].

Hasat ve depolama

Nar klimakterik olmayan bir meyvedir; ağaçtan koparıldıktan sonra olgunlaşmaya devam etmediği için hasat zamanı önemlidir [3]. Meyveler su kaybına karşı hassastır; +5°C ve %90–95 nemde yaklaşık 2 ay bozulmadan saklanabilir. Daha düşük sıcaklıklarda ya da daha uzun sürelerde üşüme zararı görülebilir [3].

Dalında uzun süre kalabilmesi ve depoda kolaylıkla muhafaza edilebilmesi narın pazarlanmasında avantaj sağlar [6]. Yazın yağışların ya da sulamanın bol olduğu bahçelerde meyveler yumuşamaya eğilimli olur ve taşıma ile depolama kapasitesi düşer [3]. Depolanan narlarda meyve çürüklükleri önemli bir sorundur; meyve dıştan sağlam görünse de içi çürümüş olabilir. Bu nedenle yağışlı havalarda hasat yapılmamalı ve hasat sırasında çürük meyveler ayrılmalıdır [6].

Bahçede yetiştirme

İklim
Yazları uzun ve sıcak, kışları ılık ve yağışlı yerlerde iyi yetişir; çoğu çeşit için zorunlu bir soğuklama ihtiyacı yoktur [2, 5]. Kışın yaklaşık –10/–12°C'ye kadar dayanabildiği bildirilmektedir [5, 6].
Don
Geç çiçek açtığı için ilkbahar donlarından zarar görmez; ancak geç olgunlaşan çeşitler sonbahar erken donlarından etkilenebilir [2].
Toprak
Birçok toprak tipinde yetişebilir; derin, geçirgen, tınlı ve nemli topraklarda bol verim verir. Tuzluluğa orta derecede dayanıklıdır [1, 2].
Su
Antepfıstığıyla birlikte kurak karasal iklime en dayanıklı kültür bitkilerinden biri olarak bilinir; ancak iyi verim ve kalite için düzenli sulama gerekir [2, 5].
Tozlanma
Hem kendine hem karşılıklı tozlanarak meyve verir; tek çeşitle kurulan bahçelerde bile yeterli meyve tutumu olur [2].
Verim
Genellikle 2.–3. yıldan itibaren verime başlar, ekonomik verim 5.–6. yıldan sonra alınır [1, 5]. Tam verim çağındaki bir ağaçtan koşullara ve çeşide göre ortalama 50–150 kg ürün alınabilir [11].
Ayrıntılı yetiştirme rehberi

Çeşitler

HicaznarGAP'ta en çok yetiştirilen çeşit [1] Silifke Aşısıİri meyveli, mayhoş ve sert çekirdekli [5] İzmir 1Tatlı ve yumuşak çekirdekli [5] Canernar ve HicrannarMelezleme ıslahıyla elde edilen yumuşak çekirdekli çeşitler [5]

Hastalık ve zararlılar

Narda kahverengi leke, meyve çürüklükleri ve gövde zamklanması gibi hastalıklar; harnup güvesi, Akdeniz meyve sineği, nar yaprakbiti ve unlubit gibi zararlılar görülür. Meyve çatlaması ve güneş yanıklığı ise en önemli fizyolojik sorunlardır [2, 6].

Hastalık ve zararlılar rehberi

Benzer meyveler

İncirAyva

Kaynakça

  1. Akkuş, G., Muradoğlu, F. ve Akkuş Binici, S. (t.y.). GAP'ta sürdürülebilir nar (Punica granatum L.) yetiştiriciliği. Bahçe, Özel Sayı: VII. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi Bildirileri, Cilt I: Meyvecilik, 912–914.
  2. İkinci, A. (2007). Nar yetiştiriciliği. Tarım Türk, 2(7), 12–16.
  3. Nar yetiştiriciliği [Ders notu]. (t.y.).
  4. Oğuz, H. İ. (2023). Narın morfolojik ve fizyolojik özellikleri (çiçek yapısı ve döllenme biyolojisi). S. Hepaksoy ve M. Pakyürek (Ed.), Nar yetiştiriciliği içinde (ss. 21–64). İKSAD Yayınevi. https://doi.org/10.5281/zenodo.10456722
  5. Özgüven, A. I., Yılmaz, C., Yılmaz, M., İmrak, B. ve Dikkaya, Y. R. (2015). Nar yetiştiriciliği (TAGEP Proje No: 5.2.2.3). Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve KKTC Gıda, Tarım ve Enerji Bakanlığı.
  6. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı. (2008). Nar hastalık ve zararlıları. Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Bitki Koruma Hizmetleri Dairesi Başkanlığı.
  7. Tarım ve Orman Bakanlığı Denizli İl Müdürlüğü. (t.y.). Nar hastalıkları [Broşür].
  8. Türkiye İstatistik Kurumu. (2026). Bitkisel üretim istatistikleri [Veri seti]. 29 Eylül 2026 tarihinde erişildi.
  9. U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. (2019). Pomegranates, raw (FDC ID 169134) [Veri seti]. FoodData Central. https://fdc.nal.usda.gov/food-details/169134/nutrients
  10. U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. (2025). Juice, pomegranate, from concentrate, shelf-stable (FDC ID 2727588) [Veri seti]. FoodData Central. https://fdc.nal.usda.gov/food-details/2727588/nutrients
  11. Yılmaz, C. (t.y.). Nar yetiştiriciliğinde bitki besleme sorunları [Bildiri] (ss. 464–467).